Connect with us

Moja Amerika

DA LI STE ZNALI: Jedan Crnogorac, otac 13-toro dece, pripojio je Aljasku SAD-u

Published

on

Gotovo ceo vek nakon što je Aljaska 1867. godine prešla iz ruskih u ruke Sjedinjenih Američkih Država, bila je zasebna teritorija pod patronatom Bele kuće. Čovek koji je svojim političkim veštinama izdejstvovao da Aljaska 1959. godine dobije status savezne države bio je “naše gore list”.

Marko Majk Stepović, Crnogorac poreklom iz Risna, umetnik i pravnik, veteran Drugog svetskog rata, bio je poslednji teritorijalni guverner Aljaske i “glavni i odgovorni” za pripajanje Aljaske SAD-u.

Sredinom pedesetih godina Majk, kako su Amerikanci “preveli” njegovo originalno ime Marko, koje je dobio po ocu, postao je guverner Aljaske 1957. godine zvaničnom proklamacijom Dvajta Ajzenhauera, tadašnjeg predsednika SAD-a. Bio je poslednji guverner,  ali i prvi koji je rođen u ovoj američkoj državi. 

Dve godine je strpljivo “pripremao teren”, da bi naposletku iskoristio najbolji trenutak za akciju. Tokom previranja nastalih pritiskom Pentagona na tadašnjeg skeptičnog predsednika Dvajta Ajzenhauera da sa teritorije Aljaske mobilizije veliki broj vojnih rezervista za rat u Vijetnamu, Majk je uspeo da ga  ubedi u ispravnost uzdizanja Aljaske u rang države.

Koliko je bio omiljen među stanovnicima ove zemlje svedoči i podatak da ga je nakon imenovanja na pomenutu funkciju, po povratku iz Vašingtona u Ferbanks, dočekalo na stotine ljudi uz najveće počasti. Pozdravila ga je počasna paljba iz 17 topova, muzika gradskog orkestara, a teritorijalna policija je predvodila paradu kroz čitav grad. Nije im ostao dužan.

Vrlo vešt političar i pregovarač, dve godine je strpljivo “pripremao teren” za uzdizanje Aljaske na jedan viši nivo državnosti, da bi naposletku iskoristio najbolji trenutak da realizuje svoju nameru. Naime, tokom previranja nastalih pritiskom Pentagona na tadašnjeg skeptičnog predsednika Dvajta Ajzenhauera da sa teritorije Aljaske mobilizije veliki broj vojnih rezervista za rat u Vijetnamu, Majk je uspeo da ga  ubedi u ispravnost i pozitivne strane uzdizanja pomenute teritorije na rang državnosti.

VEŠT POLITIČAR: Marko Majk Stepović proslavlja ulazak Aljaske u SAD

I zaista, kako je njegov zemljak Njegoš zapisao nešto ranije, “jaki zubi i tvrd orah slome”. Majk Stepović je slomio otpor Dvajta Ajzenhauera i Aljaska 1959. godine zvanično postaje 49. savezna država SAD-a.

A ko je bio Majk Stepović, tako značajna ličnost posleratne američke istorije, o kome se nedovljno, zapravo vrlo malo zna na ovim prostorima? Rođen je 1919. u Ferbanksu na Aljasci. Otac mu je bio Crnogorac Marko Stepović koji je krajem 19. veka, zadojen “zlatnom groznicom” krenuo na put iz Boke prema novoj, još uvek nepoznatoj zemlji, maštajući o velikom bogatstvu, dok mu je majka bila Hrvatica iz Portlanda Olga Barta. Bio je ličnost širokih interesovanja, te je tako i završio studije umetnosti na “Gonzaga” Univerzitetu i prava na Univerzitetu “Notr Dam”.

Kasnije se oženio prelepom brinetom Matildom Baričević takođe iz Portlanda, sa kojom je imao čak trinaestoro dece. Nakon završetka studija, učestvovao je u Drugom svetskom ratu u okviru američke mornarice.

Koliko je bio cenjen od strane predsednika Ajzenhauera, te koliko su njegove zasluge bile velike svedoči i činjenica da je nakon isteka guvernerskog mandata radio kao činovnik državne administracije u Beloj kući i Senatu SAD-a, sve dok sam nije poželeo da se vrati u rodni Ferbanks i posveti se mirnijem životu i izvornoj advokatskoj karijeri.

SIN LOVCA NA ZLATO DOSEGAO ZLATNE VISINE: Majk Stepović, drugi zdesna u prvom redu

Umro je 2014. godine u 95. godini života od povreda glave prilikom posete sinu Nikoli Stepoviću u San Dijegu. Nažalost, njegov lik i delo će, čini se, zauvek ostati u senci rusko-američkog sporenja čija je Aljaska de jure, a čija de facto.

Poslednji koji je ponovo potegao ovo pitanje jeste lider liberalno-demokratske partije u Rusiji, Vladimir Žirinovski. Je li Amerika otkupila ovu teritoriju za 7,2 miliona američkih dolara 1867. godine ili ju je samo dobila u najam na narednih 99 godina? I drugo pitanje koje je danas ponovo u žiži – da li je novac u vidu zlatnih poluga ikada i stigao brodom u Rusiju, ili je potonuo zajedno sa brodom “Orkani” na dno Baltičkog mora? Kako istoričari navode, na osnovu sporazuma o prodaji pola miliona hektara Aljaske Americi, Sjedinjene Američke Države jesu kupile teritoriju od Rusije, a novac nikada i nije isporučen kao takav jer je unapred potrošen u inostranstvu na kupovinu materijala za izgradnju ruske železnice.

Ali, ono što je nesporno jeste da je u istoriji Aljaske zlatnim slovima ispisano ime jednog našeg čoveka, Majka Stijepovića, najzaslužnijeg za njeno pripajanje Sjedinjenim Američkim Državama kao ravnopravne države.

Viktor Veličković

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copyright © 2019 Serbian Times.